اللهم و صلّ علی الطاهرة البتول، الزهراء ابنة الرسول، امّ الائمة الهادین ... و مستودعاً لحکمة؛ (بحارالانوار ، ص 181) اللهم صلّ علی فاطمة بنت نبیّک و زوجه ولیّک و امّ السبطین الحسن و الحسین ...؛(بحارالانوار، ج 99 ، ص 45) اللهم صل علی فاطمه و ابیها و بعلها و بنیها و سرّ المستودع فیها بعدد ما احاط به علمک
آسیب¬ها و راهکارهای مبارزه با بی¬حجابی در جامعه از دیدگاه قرآن و روایات مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
شماره سفینه - سفینه 64
پنجشنبه ، 10 بهمن 1398 ، 09:42

چکیده: یکی از مباحث مطرح در حوزه دفاع از اندیشه­های دینی، آسیب­ها و راهکارهایی است که می­توان از آن در مقابله با بی­حجابی استفاده کرد. دیدگاه­های برخی از اندیشمندان مسلمان و غربی با آموزه­های شرع مبین اسلام به آن دستور داده تفاوت دارد. در این پژوهش با روشی توصیفی – تحلیلی و با استناد با آیات قرآن کریم و روایات معصومان تلاش داریم تا به این سه پرسش مهم پاسخ دهیم که الف): مقصود از حجاب و عفاف چیست ؟ ب) مهمترین آسیب­ها در بی­حجابی چیست؟ ج) چه راهکارهایی برای عفاف و حجاب می­توان در نظر گرفت؟        می­کوشیم به نتایج حاصل از این آسیب­ها و نتایج حاصل از این راهکارها اشاره کنیم.

کلیدواژه­ها: آسیب؛ حجاب؛ روایات؛ راهکار؛ مبارزه؛ قرآن کریم. 

 

 

مقدمه

   قرآن کریم، کتاب خداوند سبحان است. این کتاب آسمانی در متن آیات خود سبک زندگی را به انسان می­آموزد، از جمله حجاب و مسائل پیرامون آن. در این پژوهش می­کوشیم تا علاوه بر بیان برخی از آسیب­ها در زمینۀ مبحث بی­حجابی در جامعه؛ راهکارهایی را در این باره بیان داریم.

1. مفهوم­شناسی واژگان

1-1. آسیب:

   آسيب درلغت به معناي زخم، ضرب، صدمه، تعب و رنج ، مشقت، آفت، نكبت، بلا، فتنه، خطر، گزند، آزار، كوفتگي. (دهخدا،1342، ص144). زيان، خسارت، كوب، گزند، زیان و خسارت، ضربه وچيزهاي ديگر به كار رفته است (عمید، 1389، ج1، ص73).

1-2. راهکار:

   واژه راهکار ترکیبی از « راه» و « کار» است و به معنای راه حل، پاسخ، جواب، شیوه­نامه و روش حل مسائل می­باشد. (دهخدا،1372، ج 8، ص232). در اصطلاح؛ نقشۀ عملیاتی شامل یک رشته اقدامات و تصمیمات آگاهانه جهت حلّ مسأله و یا دست یابی به هدف است (قدیری ابیانه، 192، ص30).

1-3. مبارزه:

   در زبان فارسی معادل­­هایی مانند چالش و در زبان عربی معادل­هایی مثل «حَربَ» به معنای جنگیدن و یا «َبرز» از باب تفعیل و به معنای آشکار شدن را می­توان هم ردیف این کلمه دانست

1-4. حجاب:

   واژه «حجاب» معادل لاتینیVEIL و در لغت به معنای به معنای پرده، پوشش، و پنهان کردن وضع از وصول آمده است. (راغب اصفهانی،1412، ص214، ابن منظور، 1388،ج1، ص298). از نظر ابن فارس«حجاب» به معنای منع از وصول دو چیز به همدیگرآمده است (ابن فارس،1420، ج1، ص30). در فرهنگ فارسی واژه «حجاب» در معانی مختلف آمده است. «حجاب» به معانی، پرده، نقابی که زنان چهرۀ خودرا با آن می­پوشانند. 3 . عشاء واسطِ میان حق و حلق (معین، 1387، ج1، ص1340). برخی می­پندارند حجاب یعنی پشت پرده واقع شدن زن و محبوس شدن دائمی وی در خانه و عدم مشارکت او در هر امری که خروج از خانه برای آن لازم باشد (مطهری، 1384، ص73). کلماتی در ارتباط با حجاب بانوان به کار می­رود، از جمله:

1-4-1. جلباب:

   «جلباب» مصدر فعل رباعی از «جَلبَبَ» است که از اسم مصدر، اسم ذات اراده شده و در مصداق پوشش آمده است. خلیل بن أحمد، واژة «جلباب» را به معنای لباسی از چارق بزرگ­تر و از عبا کوچک­تر می­داند که زن با آن سینه می­افکند (فراهیدی، 1414، ج 2، ص132، طریحی، 1375، ص135). جوهری نیز «جلباب» را به معنای  ملحفه­ای بلند که زن خودش را در آن می­پیچد، می­داند (جوهری،1990،ج1، ص105).

1-4-2. خمار:

   از نظر طریحی، واژه «خمار» به معنای پوششی بلندتر و کامل­تر از روسری است که برگریبانش آویخته می­شود (طریحی، 1375، ج 4، ص 211). طبرسی نیز «خمار» را به معنای روسری که زن موقع خروج از منزل می­پوشد و سر و صورت خود را با آن می­پوشاند می­داند. (طبرسی،1382 ،ج 8، ص 578). مصطفوی معنای حقیقی واژه «خمر» و «خمار» را به معنای ستر و پوشش می­داند. وی درادامۀ سخن خود تصریح می­کند که شراب را «خمر» می­گویند زیرا حواس ظاهری و باطنی را می­پوشاند. به روسری زن نیز «خمار» می­گویند، زیرابه وسیله آن سرش را می­پوشاند (مصطفوی، 1360، ج3، ص 35).

با توجه به مطالبی که پیرامون حجاب بیان شد، در می‌یابیم که حجاب امری ظاهری و در ارتباط با جسم است، اگرچه این پوشش برخاسته از اعتقادات و باورهای درونی افراد است ولی منشأ مادی و طبیعی دارد یعنی پوشش ظاهری افراد و به ویژه زنان را حجاب می‌گویند که مانع از نگاه نامحرم به آنان می‌شود. عفاف نیز دارای معانی گوناگونی است. در مجموع باید گفت: عفت حالتی درونی و نفسانی به معنای حفظ چشم، گوش، قلب و تمامی اعضا و جوارح از هرگونه خطا و گناه عفاف است که حاصل این عفت و حجاب درونی، پوشش ظاهری است؛ به تعبیری لطیف‌­تر حجاب میوة عفاف است و عفاف ریشة حجاب محسوب می­شود.

2. آسیب­های بی­حجابی در جامعه:

   نداشتن پوشش و عفاف نامناسب آسیب­های بسیاری را برای جامعه ایجاد می­کند  از جمله این آسیب­ها عبارتند از:

2-1. مسموم­سازی محیط:

   مسموم­سازی محیط در این جا یعنی آلوده کردن محیط. انسان وقتی متولد      می­شود، فقط ازاستعداد بالقوّه ذاتی برخوردار است و این محیط است که به آن شکل خاصّی می­بخشد. در قرآن کریم از اثرپذیری محیط بر شخصیت انحرافی سخن به میان آمده است: «وَ قَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِی الْكِتابِ أَنْ إِذا سَمِعْتُمْ آياتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِها وَ يُسْتَهْزَأُ بِها فَلا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِی حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذاً مِثْلُهُم»؛ (النساء/140).

   امام علی7 می‌فرمود: هم‌نشینی با هواپرستان، ایمان را به دست فراموشی می‌سپرد و شیطان و اعمال شیطانی را به حضور می‌کشاند (صدوق، بی­تا، ج1، ص300). نیز در قرآن آمده است: «وَ جاوَزْنا بِبَنِی إِسْرائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتَوْا عَلى‏ قَوْمٍ يَعْكُفُونَ عَلى‏ أَصْنامٍ لَهُمْ قالُوا يا مُوسَى اجْعَلْ لَنا إِلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ قالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ َتَجْهَلُونَ»؛ این آیه شریفه، به صراحت بیان می­کند که پیرامون حضرت موسی7 در ابتدا به آیین گوساله­پرستی روی آورده بودند وپس از چندی در اثر ارتباط با «قبطیان» از آیین گوساله­پرستی به پرستش بت­ها روی آورند.

2-2. سلب امنیت زنان:

   امنیت جنسی، جانی و آبرویی زنان در جامعه از مهمترین نیازهای اجتماعی آنان است این امنیت با توجه به ویژگی­های خاص آنان از اهمیت بسیاری برخوردار است. عفاف برای زن، سرمایه عظیمی است که در پرتو آن احساس شخصیت و ارزشمندی می­کند. زنان با بدحجابی، امنیت و آرامش خودرا تحت الشعاع ظواهر جنسی­شان قرار می­دهند و امنیت خود را فدای هوس­رانی­های شیادان می­سازند.

2-3. گسترش رذایل اخلاقی:

   بدحجابی علاوه بر این که خود یک ناهنجار اجتماعی به شمار می­آید و جامعه را به بی­بند و باری می­کشد، زمینه­ساز بسیاری از زشتی­های اخلاقی است. جامعه­ای که گناه را گناه نداند، به سبب رواج زیاد و همگانی شدن آن، سقوط خواهد کرد. بدحجابی قبح و زشتی گناه را از بین می­برد و باعث رواج گناهان دیگر می­شود. امام صادق7 در این زمینه فرمودند: «وَ اَمّا اللِّباسُ یَحْمِلُکَ عَلَی الْعُجْبِ وَ الرِّیاء وَ التَّزْییِنِ وَ التَّفاخُرِ وَ الْخُیَلاءِ فَاِنَّها مِن آفاتِ الدِّینِ وَ مُورِثُهُ الْقَسْوَةُ فِی الْقَلْبِ»؛ (لباست، لباسی نباشد که تو را به گناه خودپسندی، ریا، آراسته نشان دادن، مباهات به دیگران، فخرفروشی و تکبر، آلوده کند که تمام اینها از آفات دین و موجب سختی دل است) (مجلسی،1388، ج20، ص30).

3. راهکارهای مبارزه با بی­حجابی:

   با توجه به مطالبی که در بارۀ برخی از آسیب­های بی­حجابی در جامعه بیان نمودیم، ولی راهکارهایی می­توان برای حجاب و پوشش به کار برد مهمترین این  راهکارها عبارتند از:

3-1. پیروی از الگوهای قرآنی:

   الگوسازی، طرح و نمونه یا مدلی ازشکل یا اشیاء یا موردی از رفتار گفته       می­شود؛ به عبارتی دیگر؛ به شخصیّتی گفته می­شود که به دلیل دارا بودن برخی خصوصیات شایسته تقلید و پیروی است (قائمی مقدم، 1389، ص 27). هر شخصی كه بتواند با اعمالي سنجيده براِعتقاد، شناخت، عواطف و رفتار ديگري عنوان اُلگو محسوب مي‌شود (ساروخانی، 1375ش، ج 1، ص 24). در اهمیت این مسأله می­توان به وصیت حضرت فاطمه3 به اسماء بنت عمیس اشاره کرد. ایشان در خطاب به او توصیه نمودند که بعد از فوتشان ایشان را در تابوت­های پوشیده برای ایشان بسازند. زمانی که اسماء بنت عمیس درخواست حضرت را اجابت کرد، حضرت فاطمه3 در حقّ وی دعاکردو فرمودند: چقدر این تابوت­ها زیبا هستند که اندام زن و مرد در آن دیده نمی­شود (محمدی ری شهری، ص30). خداوند سبحان در سوره قصص آیه 26 در شأن دختران حضرت شعیب آنان را افرادی اجتماعی می­داند که در بیرون از منزل به شغل چوپاتی مشغول هستند، امّا با حفظ حیا با مردی بیگانه سخن می­گویند و مسیر خانه را به او نشان می­دهند و پیغام پدر را به وی می­رسانند. امام رضا7 در ذیل این آیه شریفه فرمود: حضرت «شعیب» از دخترش پرسید چگونه امانت­داری این جوان را فهمیدی؟ گفت وقتی دعوت شما را به او ابلاغ کردم به من گفت از پشت سر من مرا راهنمایی کن تا مبادا به قامت من چشم بدوزد (حرعاملی،1414، ج12، ص30). اگر در جامعه اسلامی زن و مرد به حیا و عفت خود در مقابل یکدیگر توجه کنند در چنین حالتی جامعه اسلامی می­تواند به سمت امنیت و سلامت اجتماعی پیش رود.

 3-2. کنترل نگاه:

   خداوند سبحان در آیات 30 و 31 از سوره نور به این مطلب تذکر می­دهد. این دو آیه زنان و مردان را به حفظ «حجاب» دعوت کرده است. مقصود از بستن چشم در این آیه مراد مفهوم «غمض عین» نخواهد بود، بلکه مراد همان کاستن از نگاه و خیره نشدن است که از عبارت «غَمضَ بصر» فهمیده می­شود (طباطبایی، 1389، ج 15، ص164). اینکه غضّ را به معنی کاهش گفته‌اند، منظور همین است. (طبرسی،1382، ج20، ص330). از پیامبر اسلام در این باره نقل شده است که «النظر سهم مسموم من سهام ابلیس فمن ترکها خوفا من الله اعطاه الله ایمانا یجد حلاوته فی قلبه»؛ (نگاه بد، تیری است از تیرهای مسموم شیطان است. هر کس از ترس خدا چشم خود را فرو بندد، خداوند به او ایمانی می‌دهد که از درون، شیرینی آن را احساس می‌کند.) ( مجلسی،1388، ص30). کنترل نگاه از جمله وظایف مشترک میان زنان و مردان است.

3-3. امر به معروف و نهی از منکر:

   خداوند سبحان در آیات گوناگون انسان­ها را به این فضیلت مهم دعوت کرده است از جمله در آیات 104 و 110 آل عمرآن. این فضیلت اگردر زمینۀ تربیت درست اجرا شود يكي از بهترين ومؤثرترین روش­ها در زمینه حجاب، تربيت و اصلاح افراد به حساب می­آید (امینی،1387، ص30). خداوند سبحان بارها در سخنان خود بر اهمیت این مسأله اشاره کرده است. امام علی7 در نکته­ای اخلاقی در این باره می­فرماید: «خداوند، امر به معروف را برای اصلاح جماعت‌های ناآگاه و نهی از منکر را برای بازداشتن ناآگاهان و سفیهان از زشتی‌ها قرار داده است» ( ابن ابی الحدید،1990، ج2، ص30). امر به معروف و نهی از منکر مراحلی دارد. «احساس تنفر در قلب؛ هر فرد مسلمانی وظیفه دارد حداقل در قلب خود نسبت به انحرافات اجتماعی و ترک واجبات الهی احساس تنفر کند. مرحله دیگر مرحلة زبانی همراه با پند و موعظه است که با نرمی از روی دلسوزی با او رفتار کنیم همچنین بهتر است تذکر دادن وی در نزد خود او باشد نه در نزد دوستان و یا دیگر افراد جامعه، زیرا اگر این گونه باشد ممکن است تأثیر چندانی در وی نداشته باشد. مرحله سوم مرحله اعمال قدرت است.

3-4. تربیت صحیح خانوادگی

   «خانواده» کوچکترین واحد اجتماعی است که از دونفر یا بیشتر تشکیل شده است. و شامل پدر و مادرو خواهر و برادر می­شود (ساروخاني، 1375 ش، ص 32). نیز خانواده سازمان یا نهاد اجتماعی است که مبتنی بر روابط خویشاوندی سببی و نسبی می­باشند. (رابرستون ، 1372ش، ص 325) امام صادق7 در زمینه نقش والدین در این باره می­نگارد: «رفتار کودکان در اثر خوبی­های رفتار والدین حفظ می­شود» (کلینی، بی­تا، ص30). در مسأله حجاب نیز خانواده نقش بسیار مهمی را ایفا می­کند.

3-5. نقش آفرینی واقع بینانه اساتید و معلمان 

   از دیگر راه­های مبارزه با بی­حجابی می­توان نقش معلمان مراکز آموزشی اشاره کرد. بعد از خانه، معلمان و اساتید به عنوان اشخاصی به حساب می­آیند که با آنها سروکار دارند. امام باقر7 ذیل آیة فَلْيَنْظُرِ اَلْإِنْسانُ إِلى طَعامِهِ فرمود: «قَالَ قُلْتُ مَا طَعَامُهُ قَالَ عِلْمُهُ اَلَّذِی يَأْخُذُهُ عَمَّنْ يَأْخُذُهُ » (ری شهری، 1375، ج 8، ص36). در مسأله حجاب و عفاف نیز این قشر نقش مهمی را می­توانند ایفا کنند. البته این کار زمانی محقق می­شود که معلمان ابتدا خود را با معیارهای انسان مطلوب سازگار کرده باشند. از این روی،  در زمینه آموزه­های اسلامی باید از استادان با تقوا، پاک، منظم و با علم و دانش بهره گرفت.

3-6. بالا بردن مقام و منزلت زن

   دین مبین اسلام همواره برای زنان ارزش و اهمیت بسیاری قائل شده است و بر این نکته تأکید می­کند که زنان مانند مردان در تمامی حوزه­های زندگی از موقعیّت خاصّی بر خوردارند. 

   ویل دورانت در این باره می­گوید: «موانعی که در عفت و پرده دری زنان در برابر شهوت مردان ایجاد کرده است خود عاملی است که عاطفه عشق شاعرانه را پدید آورد و ارزش زن را در چشم مرد بالا برده است (دورانت ،1376، ص20).

   در سیرۀ هر یک از معصومان: نیز به این امر توجّه بسیار شده است. در این زمینه می­توان به نحوۀ «حجاب» و پوشش حضرت فاطمه3 اشاره کرد. ایشان به  مقدار پوشش خود در مقابل افراد نامحرم بسیار اهمیّت می­دادند و با این حال بدون افراط و تفریط در مواقع ضروری به عنوان یک زن در امور اجتماعی به تناسب جایگاه خود مشارکت داشتند. در زمان زندگی پیامبر6 پس از غزوات، یار و غمخوار پدر و همسر بودند و نقش امدادگر را در درمان جراحت­های روحی و جسمی بر عهده داشتند.

نتایج

1. حجاب در لغت به معنای؛ «پوشش»، «مانع»، «پرده» و «ستر» و در اصطلاح؛ حایل شدن میان دو چیز اطلاق می­شود.

2. از دیدگاه آیات قرآن کریم و روایات معصومان:، حجاب و ارزش آن در جامعه، یکی از ضروری­ترین عناصر انسانی است.

3. از نظر دین اسلام، زنان به علّت دارا بودن برخی از ویژگی­ها مانند بعد جنسی، جسمی ورفتاری باید در نحوۀ پوشش خود نسبت به مردان دقت بسیاری را مبذول نمایند، هرچند که اسلام، برای نحوۀ پوشش آقایان نیز دستوراتی بیان می­دارد. با راهکارهایی که در این پژوهش بیان نمودیم تا حدودی می­توان با امر بی­حجابی در جامعه مبارزه کرد.

 

 

منابع

الف) کتب فارسی و عربی:

1. قرآن کریم، ترجمه: ناصر مکارم شیرازی.

2. ابن ابي الحديد، عبدالحميد بن هبة الله (1990)، شرح نهج البلاغة لإبن أبی الحديد، تحقیق: محمّد أبو الفضل إبراهيم، بیروت: دارإحیاء التراث العربیة.

3. ابن منظور، محمّد بن مکرم (1414)، لسان العرب، بیروت: دار صادر.

4. ابن فارس، ابوالحسین احمد (1420)، معجم مقاییس اللغه، تحقیق: ابراهیم شمس الدین، بیروت: دارالکتب العلمیه.

5. ابن عاشور، شیخ محمّد طاهر(1420)، تفسیر التحریر و التنویرالمعروف بتفسیر ابن عاشور، بیروت: مؤسسه التأریخ.

6. اميني، ابراهیم، (1372) اسلام و تعلیم و تربیت. تهران: تبلیغات اسلامی.

7. جوهری، اسماعیل بن حمّاد. (1990)، الصحاح تاج اللّغة و صحاح العربیة. تحقیق: أحمد عبدالغفور العطّار. بیروت: دارالعلم للملایین. الطبعة الرابعة.

8. حداد عادل ، غلامعلی(1372)، برهنگی و برهنگی فرهنگی. تهران: صدا و سیمای جمهوری اسلامی.

9. حرّ عاملی، محمد بن الحسن(1414)، وسائل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشریعة، تصحیح و تحقیق:  عبدالرحیم الرّبانی الشیرازی، بیروت: داراحیاء التراث العربیة.

10. دورانت، ویل (1376)، تاریخ تمدن، ترجمه: احمد آرام. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

11. رابرستون، یان (1372)، درآمدی برجامعه شناسی، مشهد: آستان قدس رضوی.

12. راغب اصفهانی، حسین بن محمّد(1414) مفردات ألفاظ القرآن. تحقیق: صفوان عدنان داودی. بیروت: دارُالعلم الدار الشامیة.

13. ری شهری، محمّد (1375)، میزان الحکمه، قم: دارالحدیث.

14. ساروخانی، باقر(1385)، جامعه­شناسی ارتباطات، تهران: اطلاعات.

15. صدوق، ابوجعفرمحمّد بن علی بن حسین بن بابویه(1404) عیون أخبارالرضا7، .تحقیق: شیخ حسین أعلمی. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.

16. طباطبایی، سیّدمحمّدحسین (1382) المیزان فی تفسیرالقرآن .تهران: دارالکتب الإسلامیة.

17. طبرسی، شیخ ابو علی فضل بن حسن(1382)، مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، تصحیح: شیخ ابوالحسن الشعرانی، تهران: کتابفروشی اسلامیة.

18. طریحی، فخرالدین(1375) مجمع البحرین، تحقیق: سیّدأحمد الحسینی، تهران، المکتبة المرتضویة إحیاء الآثار الجعفریة.

19. فراهیدی، خلیل بن أحمد (1414)، ترتیب کتاب ألعین، تحقیق: مهدی المخزومی و ابراهیم السامرائی، تصحیح أسعدالطیب، قم: انتشارات اُسوه.

20. قاضی، فاطمه (1384)، حجاب دختران: حجاب اسلامی و بهداشت روان، قم: گلستان ادب.

21. قدیری ابیانه، احمد(1392)، تکنیک­های عملیات روانی در حوزه رسانه، تهران: دانشیاران ایران.

22. کلینی، ابوجعفر محمّد بن یعقوب بن اسحاق، بی­تا (الکافی) الأصول من الکافی، تحقیق: علی اکبر غفاری، بیروت: دارصعب و دارالتعارف،.ا.

23. کوهی، محمّدرضا (1385)، آسیب­شناسی شخصیّت و محبوبیت زن، قم: اِتقان.

24. محسنی گرکانی، احمد (1384) در ناب در صدف حجاب: ویژه دختران جوان. تهران: انتشارات علوم اسلامی.

25. محمّدی، علی(1389) پوشش و حجاب.  تهران: کانون اندیشه جوان.

26. مجلسی، شیخ محمّدباقربن محمّدتقی(1388) بحارالأنوار الجامعة لدرراخبارالأئمة الأطهار .تهران: انتشارات اسلامیه.

27. مریجی، شمس الله(1378)، عوامل مؤثّر در اِنحراف از ارزش­ها، قم: عقل.

28. مسعودی، محمّد اسحاق (1378)، پژوهشی در امر به معروف و نهی از منکر از دیدگاه قرآن و روایات، تهران: سازمان تبلیغات.

29. مصطفوی، سیّدحسن(1360) . التحقیق فی کلمات قرآن کریم .تهران: ترجمه و نشرکتاب.

30. مطهری، مرتضی(1372) مسئله حجاب، تهران: صدرا، سیزدهم.

31. مکارم شیرازی، ناصر(1377)، تفسیرنمونه، تهران: دارالکتب الإسلامیة.

32. نوری مطلق، حسین بن محمّد تقی بن علی بن محمّد(1408)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم: مؤسسة آل البیت لإحیاء التراث العربیة.

مقاله:

33. درافشان، محمّدحسین(1385)، «پیامدهای بدحجابی»، مجله پیام زن، ش:1.

34. رهنما، احمد (1386)، آسیب­شناسی فرهنگی، معرفت، ش.30.

35. hornby, A.S(1989), oxford advanced learner᾽s dictionary, fourth edithion,london: oxford university press

 

 

 

 

خبرنامه

نــــام:

ایمیل: